شەترەنج
شەترەنج یارییەکی دوو کەسییە لەسەر تەختەیەکی 64 خانەیی. هەر لایەک شازدە داشی هەیە کە بە شێوەی جیاواز دەجووڵێن، و ئامانج ئەوەیە شای لایەنەکەی تر وا گیر بخەیت کە نەتوانێت لە گرتن دەرباز بێت: کشومات. لێرە تۆ بە داشە سپییەکان دژی کۆمپیوتەر یاری دەکەیت، و تۆ یەکەم جووڵە دەکەیت.
- 16 داش بۆ هەر لایەک لەسەر 64 خانە
- سێ ئاست
- یەک یاریزان دژی کۆمپیوتەر
- یارییەک 10 بۆ 40 خولەک دەخایەنێت
- بەخۆڕایی
ئەم وەشانە بەخۆڕاییە و لە وێبگەڕدا لەسەر مۆبایل، تابلێت و کۆمپیوتەر کار دەکات، بێ هەژمار و بێ دامەزراندنی هیچ شتێک. یارییەکی ئاسایی 10 بۆ 40 خولەک دەخایەنێت.
چۆنیەتیی یاریکردنی شەترەنج
ئامانج
شای کۆمپیوتەر کشومات بکە: وا هێرشی بکە سەر کە هیچ جووڵەیەک نەتوانێت لە هێرشەکە دەربازی بکات.
تەختەکە
- هەر لایەک شایەک، وەزیرێک، دوو قەڵا، دوو فیل، دوو ئەسپ و هەشت سەربازی هەیە.
- داشەکانی تۆ ڕەنگ کاڵەکانن لەسەر ئەو دوو ڕیزەی لە تۆوە نزیکترن. سپی یەکەم جووڵە دەکات.
- ئەو داشانەی هەر لایەک گرتوونی لە تەنیشت تەختەکەوە دادەنرێن.
- کاتژمێرێکی دیجیتاڵیی شەترەنج لە پشت تەختەکەوەیە، بە شاشەیەک بۆ هەر لایەک. هەر لایەک بە دە خولەک دەست پێ دەکات.
یاساکان
- شا یەک خانە بە هەر ئاراستەیەکدا دەجووڵێت. وەزیر هەر چەند خانەیەک بە هێڵی ڕاست یان بە لاری دەجووڵێت.
- قەڵا هەر چەند خانەیەک بە هێڵی ڕاست دەجووڵێت، فیل هەر چەند خانەیەک بە لاری. هیچیان ناتوانن بەسەر داشێکدا تێپەڕن.
- ئەسپ دوو خانە بە لایەکدا و یەک خانە بە تەنیشتدا دەجووڵێت، و تاکە داشە کە بەسەر داشەکانی تردا باز دەدات.
- سەرباز یەک خانە بەرەو پێش دەجووڵێت، یان دوو خانە لە ڕیزی دەستپێکییەوە، و یەک خانە بە لاری بەرەو پێش داش دەگرێت. سەربازێک کە دەگاتە دوورترین ڕیز دەبێتە وەزیر.
- سەربازێک کە تازە دوو خانە جووڵاوە، سەربازێکی دوژمن لە تەنیشتییەوە دەتوانێت بیگرێت وەک ئەوەی تەنها یەک خانە جووڵابێت. ئەمە پێی دەگوترێت گرتنی ئان پاسان (en passant)، و دەبێت دەستبەجێ بکرێت.
- شاقەڵا شا دوو خانە بەرەو قەڵایەک دەجووڵێنێت، و قەڵاکەش دەباتە لاکەی تری شا. ڕێگەپێدراوە ئەگەر هیچ کام لەو دوو داشە نەجووڵابن، خانەکانی نێوانیان بەتاڵ بن، و شا لە کشدا نەبێت و بەسەر خانەیەکی هێرشلێکراودا تێنەپەڕێت و لەسەریشی دانەنیشێت.
- نابێت جووڵەیەک بکەیت کە شای خۆت لە ژێر هێرشدا بهێڵێتەوە. شایەک کە هێرشی کراوەتە سەر لە کشدایە، و دەبێت وەڵامی کشەکە بدرێتەوە.
- کاتژمێرەکەت کار دەکات تا نۆرەی تۆ بێت و دەوەستێت کاتێک جووڵەت کرد. ئەو لایەی کاتەکەی تەواو ببێت دەدۆڕێت.
- کشومات، واتە کشێک کە وەڵامی نییە، یارییەکە دەباتەوە. یارییەکە یەکسان دەبێت بە پات (هیچ جووڵەیەکی ڕێگەپێدراو نییە، بەڵام کشیش نییە)، کاتێک هەمان دۆخ سێ جار دووبارە دەبێتەوە، دوای پەنجا جووڵەی هەر لایەک بەبێ گرتنی داش یان جووڵاندنی سەرباز، یان کاتێک هیچ لایەک داشی پێویستی نەماوە بۆ کشومات.
کۆنترۆڵەکان
- کلیک لە یەکێک لە داشەکانت بکە بۆ ئەوەی ببینیت بۆ کوێ دەتوانێت بچێت: خاڵێک خانەیەکی بەتاڵ نیشان دەدات، بازنەیەک داشێک نیشان دەدات کە دەتوانیت بیگریت. پاشان کلیک لە خانەکە بکە. دەتوانیت داشەکەش ڕابکێشیت بۆ ئەوێ.
- بۆ شاقەڵا، شاکەت دوو خانە بەرەو قەڵاکە بجووڵێنە.
- خانەکانی دوایین جووڵە بە سەوز ڕەنگ دەکرێن، و شایەک کە لە کشدایە لەسەر پەپکەیەکی سوور دەوەستێت.
- «گەڕانەوە» دوایین جووڵەت لەگەڵ وەڵامەکەی کۆمپیوتەر دەگەڕێنێتەوە. لەسەر تەختەکلیل، Z گەڕانەوەیە، N یارییەکی نوێ دەست پێ دەکات و M دەنگ بێدەنگ دەکات.
- دوگمەی «ئاست» هەر کاتێک بتەوێت کۆمپیوتەر لە نێوان ئاسان، ئاسایی و سەختدا دەگۆڕێت.
- دوگمەی «کاتژمێر» ئەو کاتە دیاری دەکات کە هەر لایەک هەیەتی: 10، 5 یان 30 خولەک، یان کوژاوە. کاتێک کاتژمێر کوژاوەیە، ئەو کاتە نیشان دەدات کە هەر لایەک بەکاری هێناوە و کەس بە کات نادۆڕێت.
- دوو کاتەکەی سەرەوە هەمان ئەوانەن کە لەسەر کاتژمێرەکەی پشت تەختەکەن. شاشەی ئەو لایەی نۆرەیەتی ڕووناکە، و دە چرکەی کۆتایی چرکەچرک دەکەن.
ئامۆژگاری بۆ شەترەنج
- لە جووڵەکانی سەرەتادا، سەربازێک یان دووان بخە ناوەڕاست، ئەسپ و فیلەکانت بهێنە دەرەوە، و شاقەڵا بکە. بێ هۆ هەمان داش دوو جار مەجووڵێنە.
- پێش هەر جووڵەیەک، سەیر بکە دوایین جووڵەی کۆمپیوتەر هێرش دەکاتە سەر چی، و دڵنیا بە ئەو داشەی دەتەوێت بیجووڵێنیت لەو شوێنەی خۆیدا پێویست نییە.
- پێش ئاڵوگۆڕ بژمێرە. دانی ئەسپێک (3) لە بەرامبەر قەڵایەک (5) قازانجە؛ دانی قەڵایەک لە بەرامبەر فیلێک زیانە.
- شاکەت لە پشت ڕیزێک سەربازەوە بهێڵەوە تا زۆربەی داشە گەورەکان دەڕۆن. لە کۆتایی یاریدا شا دەبێتە داشێکی شەڕکەر و دەبێت بەرەو ناوەڕاست بڕوات.
- سەربازێک کە هیچ سەربازێکی دوژمن لە پێشیەوە نییە، نە لە ستوونی خۆی و نە لە ستوونەکانی تەنیشتی، شایەنی ئەوەیە بەرەو پێش بیبەیت: وەستاندنی بە نرخی داشێک لەسەر لایەنەکەی تر دەکەوێت.
پرسیار دەربارەی شەترەنج
دەتوانم لێرە بەخۆڕایی دژی کۆمپیوتەر شەترەنج بکەم؟
بەڵێ. تۆ بە سپی دژی کۆمپیوتەر یاری دەکەیت لە یەکێک لە سێ ئاستەکە، لە وێبگەڕدا، بێ هەژمار و بێ دامەزراندنی هیچ شتێک.
کۆمپیوتەر چەند بەهێزە؟
ئاسان یەک جووڵە پێشتر دەبینێت و زۆر جار جووڵەیەکی لاوازتر هەڵدەبژێرێت. ئاسایی سێ جووڵە پێشتر دەبینێت و سەخت چوار، و هەردووکیان گرتنەکان تا کۆتایی بەدوادا دەچن پێش ئەوەی دۆخێک هەڵبسەنگێنن. سەخت ڕکابەرێکی گونجاوە بۆ یاریزانێکی ئاسایی، نەک بۆ یاریزانی یانە.
چۆن شاقەڵا بکەم؟
شاکەت دوو خانە بەرەو ئەو قەڵایە بجووڵێنە کە دەتەوێت شاقەڵای لەگەڵ بکەیت. قەڵاکە خۆی باز دەدات. ئەم جووڵەیە تەنها ئەو کاتە پیشان دەدرێت کە شاقەڵا ڕێگەپێدراو بێت.
دەتوانم هەڵیبژێرم سەرباز ببێتە چی؟
لەم وەشانەدا نا: سەربازێک کە دەگاتە دوورترین ڕیز هەمیشە دەبێتە وەزیر، کە نزیکەی لە هەموو یارییەکدا هەڵبژاردنی دروستە.
کاتژمێری شەترەنج هەیە؟
بەڵێ. کاتژمێرێکی دیجیتاڵی بە شاشەیەک بۆ هەر لایەک لە پشت تەختەکەوەیە، و هەر لایەک بە شێوەی بنەڕەتی دە خولەکی هەیە. دوگمەی «کاتژمێر» ئەوە دەگۆڕێت بۆ 5 یان 30 خولەک، یان سنوورەکە دەکوژێنێتەوە.
یارییەکە جووڵە ڕێگەپێدراوەکان پیشان دەدات؟
بەڵێ. کلیک لە داشێک بکە و هەموو ئەو خانانەی دەتوانێت بۆیان بچێت نیشانە دەکرێن، لەگەڵ بازنەیەک بە دەوری ئەو داشانەی دەتوانێت بیانگرێت.
کەی یاریی شەترەنج یەکسان دەبێت؟
بە پات، بە سێ جار دووبارەبوونەوەی هەمان دۆخ، دوای پەنجا جووڵەی هەر لایەک بەبێ گرتنی داش یان جووڵاندنی سەرباز، یان کاتێک هیچ لایەک داشی پێویستی نییە بۆ کشومات.
شەترەنج بخە سەر ماڵپەڕەکەت
ئەم کۆدە کۆپی بکە بۆ پەڕەکەت. دانانی یارییەکە بەخۆڕاییە، بێ ڕیکلام و بێ بەدواداچوون.
شەترەنج هەڵبسەنگێنە
دەست لە ئەستێرەیەک بدە. هەر کاتێک بتەوێت دەتوانیت بیگۆڕیت.
دوایین نوێکردنەوە: